220 tysięcy placówek medycznych w Polsce

Forum

Badanie kału - kiedy się je wykonuje?

03.08.2012 13.27

Ile dni trzeba zbierać próbki do badania kału? Jak je przygotować? Kiedy lekarz zleca wykonanie tego badania? Jakie choroby można zdiagnozować za pomocą badania kału? Jak się przygotowuje posiew kału? Na co wskazuje krew w kale?

 

Badaniu kału wykonuje się w przypadkach podejrzenia zakażeń różnego pochodzenia. Badanie to wykrywa obecność w ekskrementach pasożytów i ich jaj, niestrawionych resztek pokarmowych, drobnoustrojów chorobotwórczych czy krwi utajonej.

 

Kiedy wykonuje się badanie kału?

Lekarz zaleca wykonanie takiego badanie kału w sytuacji, gdy podejrzewa u pacjenta chorobę zakaźną przewodu pokarmowego. Może ona mieć podłoże wirusowe, bakteryjne, pierwotniacze, grzybicze lub pasożytnicze. Przeprowadzenie tego badania jest zalecane również wtedy, gdy cierpimy z powodu zaburzonego wchłaniania pokarmów. Do sytuacji tego typu dochodzi w stanach chorobowych jelit, trzustki, wątroby. Innym wskazaniem do wykonania badania jest krwawienie z przewodu pokarmowego występujące w chorobach nowotworowych i stanach zapalnych jelit.

 

Jak przygotować się do badania kału?

W trakcie trwania badania (3 kolejne dni) oraz dwa dni przed badaniem nie powinno się przyjmować niektórych leków mogących zafałszować wynik. Mowa tu m.in. o aspirynie, preparatach z żelazem, lekach przeciwzapalnych. Nie jest wymagane przestrzeganie ścisłej diety. Badania nie powinno wykonywać się w trakcie miesiączki czy w stanach krwawienia guzków krwawniczych.

 

Jak przygotować próbkę do badania?

Z całości stolca należy pobrać jedynie niewielki fragment do badania. W aptekach dostępne są specjalne pojemniki na próbki kału z dołączoną szpatułką, przy pomocy której pobierzemy niewielką próbkę. Do badania oddać należy 3 próbki z trzech kolejnych dni. Mogą być one przechowywane w lodówce i oddane do badania wszystkie naraz.

 

Badanie kału u dzieci i niemowląt

W przypadku niemowlaków niesygnalizujących potrzeby wypróżnienia, materiał może być pobrany bezpośrednio z tetrowej pieluchy wyprasowanej uprzednio gorącym żelazkiem. Próbkę kału od starszych dzieci możemy pobrać bezpośrednio z nocnika. Ważne, by próbkę pobrać zaraz po wypróżnieniu. Może się zdarzyć, że konsystencja kału dziecka jest na zmianę rzadka i zbita. W takim przypadku do badania pobieramy kał rzadki.

 

Badanie w celu oceny procesów trawienia

W objawach niedożywienia, wyniszczenia organizmu, przy niedoborze składników odżywczych lekarz może zlecić badanie kału w celu oceny procesów trawienia i ewentualnych zaburzeń we wchłanianiu węglowodanów, tłuszczów czy białek. W badaniu takim ocenia się PH próbki kału, oznacza aktywność enzymów trawiennych, bada zawartość jonów sodu i potasu, celem stwierdzenia przyczyn biegunki.

 

Pomiar PH

Poziom PH poniżej 6 świadczy o zaburzeniach wchłaniania cukrów w przewodzie pokarmowym.

 

Test na substancje redukujące

Do substancji tych zalicza się cukry (m.in. glukozę, fruktozę, laktozę). U osób zdrowych substancje redukujące w kale nie występują.

 

Badanie kału na obecność bakterii, grzybów, wirusów

W przypadku podejrzenia zakażenia przewodu pokarmowego, lekarz może skierować pacjenta na badania identyfikujące bakterie, wirusy, grzyby lub pasożyty i złożone przez nie jaja (badanie parazytologiczne). Badaniu takiemu podlegają także pracownicy gastronomii oraz osoby mające kontakt z żywnością, niezależnie od podejrzenia o nosicielstwo drobnoustrojów. Kał pobiera się przed rozpoczęciem leczenia, w przeciwnym wypadku wynik mógłby ulec zafałszowaniu. 

 

Posiew kału

Próbka kału, która dociera do laboratorium mikrobiologicznego, jest przez diagnostę przygotowywana do badania poprzez dodanie specjalnych pożywek ułatwiających rozwój drobnoustrojów. Po przeprowadzeniu posiewu niekiedy wykonywany jest także antybiogram, sprawdzający odporność drobnoustrojów na antybiotyki.

 

Badanie parazytologiczne

W badaniu tym możliwe jest wykrycie pasożytujących w organizmie człowieka pasożytów i składanych przez nich jej oraz form przetrwalnikowych tych drobnoustrojów. W badaniu wykrywane są m.in. glista ludzka, owsiki, tasiemiec, pełzaki. Na pełne badanie składają się 3 próbki kału pobierane w odstępie 3-4 dni. W wypadku podejrzenia zakażeń czerwonką okres pobierania próbek wydłuża się nawet do 6 dni.

 

Badanie na obecność krwi utajonej

Badanie pozwala na stwierdzenie w próbce kału obecności krwi niewidocznej gołym okiem. Badanie to odgrywa ogromnie ważną rolę jako test przesiewowy w diagnostyce i profilaktyce raka jelita grubego. Powinno być wykonywane regularnie, przynajmniej raz do roku przez osoby, które ukończyły 50 lat.

 

Na co wskazuje krew w kale?

Wynik dodatni testu wskazuje na potrzebę dalszej diagnostyki. Obecność krwi w próbce kału nie jest jednoznaczna ze stwierdzeniem nowotworu złośliwego. Krew w stolcu może wskazywać na choroby zapalne jelit, infekcje przewodu pokarmowego (zakażenia bakteryjne), guzki krwawnicze (żylaki odbytu), uchyłki okrężnicy.

Wynik ujemny testu nie wyklucza choroby nowotworowej. W wypadku występowania niepokojących objawów (chudnięcie, bóle brzucha, niedokrwistość) lekarz zaleca wykonanie kolonoskopii (badanie to u osób po 50. roku życia jest zalecane profilaktycznie).

 

Autor: Przemysław Ziemichód/ mk

 

Katalog